Tijdens de Ramadan op reis in Marokko?

Ja, dat kan. En toeristen worden dan goed verzorgd. Ook al vasten de Islamitische gelovigen tussen zonsopgang en zonsondergang door niet te eten en ook niet te drinken (!) het is een soort van <extra stoer> als je dan werkt. Zeker in een restaurant die in de toeristische gebieden gewoon open zijn.  De start van het gehele sociale en maatschappelijke leven is tijdens de Ramadan vaak wel een uurtje later in de ochtend. En musea hebben aangepaste openingstijden. Dat geldt vaak ook voor de hammams.

Ramadan in Marokko 2026 van woensdag 18 februari 2026 t/m donderdag 19 maart …

De periode van het vasten duurt precies een maanstonde lang. De vastenperiode wordt afgesloten op het moment dat de eerste nieuwe maan wordt waargenomen. Op donderdag 19 maart om 19h22 gaat die nieuwe maan al weer onder. De sikkel is dan echter nog maar 17 uur “oud” en nog erg dun. En bovendien erg laag aan de horizon. De verwachting is dan ook groot dat de zichtbaarheid niet met het blote oog zal kunnen zijn. En in Marokko is de officiële bevestiging voor het einde van de Ramadan altijd op basis van visuele waarneming door religieuze autoriteiten. En niet op basis van astronomische berekeningen. Om19h30 zal pas bekend zijn of het feest op vrijdag 20 maart zal beginnen. In dat laatste geval zal iedereen tussen 15 en 30 minuten na zonsopkomst (07h30) bijeenkomen voor het belangrijke Eid gebed. De (openlucht) gebedsplaatsen, musalla’s, lopen vanaf zonsopgang al vol.

Het grote feest, het Offerfeest is in 2026 op woensdag 27 mei

Ramadan, Suikerfeest en het Grote Feest; Eid el Kebir
wat maakt Marrakech zo anders en toch zo dichtbij.

auteur: wereldstadgids in Marrakech.

Reizen naar Marokko is op reis naar een andere wereld. Marokko is zo anders dan bij ons. Een reis naar Marokko is als een reis naar een ver land. Maar een reis naar Marokko is niet ver. In slechts 3,5 uur vliegje vanaf Amsterdam of Eindhoven direct naar Marrakech, de sprookjesachtige koningsstad in het zuiden van Marokko.

Wat maakt Marrakech zo anders?
Voor velen als 1^ste het weer. Marokko staat er om bekend dat de zon er veel schijnt. De oude binnenstad van Marrakech is dan ook zo opgebouwd dat je vaak beschermd wordt tegen die zon. En misschien het meest bijzondere: in Marrakech zijn de mensen blij als het regent. Het hemelwater kunnen ze hier, en eigenlijk in het hele land, goed gebruiken

De Arabieren brachten het Islamitische geloof
Al in de 7^de eeuw, rond het jaar 700 in onze jaartelling, brachten de Arabieren vanuit de stad Kairouan (in het huidige Tunesië) met hun militaire legers het geloof naar het westen, naar het land waar de zon ondergaat: de Maghreb. Marokko werd toen bewoond door de oorspronkelijke Amazigh bevolking die door de oude Grieken zijn benoemd als Barbaren (vreemdelingen) en zo hun voor ons meer herkenbare naam van de Berbers hebben gekregen.

De Berbers hebben daarna het geloof verspreid zelfs tot in Al-Andalus en er waren grootse en machtige families die over een enorm gebied hun heerschappij hadden. Het begon met de familie van Idris I die van Fez een belangrijk religieus en cultureel (handels) centrum maakte. Daarna bouwden de Almoraviden de stad Marrakech dat ooit begon als garnizoensplek voor militairen. Dat was rond 1.070, in dezelfde periode als de eerste huizen van Amsterdam.
In de 12 eeuw heeft de heersende familie van de Almohaden de stad “verfraaid” (het moest eigenlijk soberder worden) en de grote Koutoubia moskee gebouwd.
Met overigens een vierkante minaret die daarna het voorbeeld werd voor alle moskeeën in Marokko. Van dezelfde architect als de Hassan toren in Rabat en de Gibralda in Sevilla.

De Arabieren brachten het geloof, de Berbers namen het over en de oproep tot gebed 5x per dag en de Ramadan elk jaar gedurende een hele maand hebben het Marokkaanse leven doordrenkt met vele gewoonten en gebruiken die daardoor heel anders zijn als bij ons. Net als het schenken van muntthee waarvan het belangrijkste ingrediënt (de zwarte thee) overigens uit China komt.

Ramadan, Eid al-Fitr en Eid al-Adha

Ramadan betekent letterlijk <brandende hitte>, voor de Islamitische gelovigen is het een maand van vasten, zuivering en aanbidding. Op het moment dat de maanden in de Islamitische kalender namen kregen viel de Ramadan vaak in een hele hete periode. Omdat de Islamitische kalender de stand van de maan volgt schuift deze kalender elk jaar 10 dagen naar voren.
Voor moslims is dit een heilige en daardoor feestelijke maand, met elke dag al een klein feestje bij de (vaak gezamenlijke) Iftar. Ook voor kinderen is het een leuke periode met ’s avonds later op mogen blijven, bijzondere gerechten en aan het einde cadeautjes met veelal nieuwe kleren. Heel vergelijkbaar met onze periode van Sinterklaas.

Na 29 of 30 dagen is het Suikerfeest – in Marokko misschien op vrijdag 20 maart
Een maan-maand is ongeveer 29,5 dagen, elke maand begint wanneer de nieuwe maan wordt gezien. Na een maan-maand van vasten vieren moslims Eid al-Fitr op de eerste dag van de volgende maand. Net als de iftar (het ontbijt waarmee tijdens de Ramadan elke dag bij zonsondergang het vasten wordt gebroken) verwijst ook het feest Eid Al-Fitr naar het moment van het breken van het vasten. Het is een dag die wordt gevierd met veel bezoek aan en van familie en vrienden; met veel thee, koekjes en speciale maaltijden. Vandaar dat ook de naam Suikerfeest is ontstaan. Voor al die bezoekjes aan familie en vrienden wordt traditioneel 3 dagen van feest uit getrokken. Maar ook in Marokko wint werk en de 24-uurs economie aan belang en voor velen zijn de westerse toeristen een belangrijke bron van inkomsten. Daardoor zul je in Marrakech vooral de (vroege) ochtend van het feest zelf veel zaken gesloten vinden.

Het Eid gebed is ’s ochtends al vroeg, binnen 30 minuten na zonsopgang. Het is een verplicht gebed en collectief. Erna volgt vaak liefdadigheid (Zakat al-Fitr) en familie vieringen.
Het is het moment waarop je mannen in witte gewaden naar de moskee en naar openbare grote gebedsplekken ziet gaan. In Marrakech o.a. bij de Koutoubia moskee en de open gebieden net buiten de stadsmuur, zoals naast de grote begraafplaats Imam Souhali nabij Bab er Robb
Het gebed is belangrijk voor iedereen als zegening voor het volbrengen van deze heilige periode.

Eid al Adha – het feest van het offer

Het allerbelangrijkste jaarlijkse feest is overigens het offerfeest dat daardoor ook de naam Eid el Kebir het grote feest heeft gekregen. Dit is zeker een moment dat moslims graag bij hun familie willen zijn. Vergelijkbaar met het belang dat christenen hechten aan Kerstmis bij de familie.
Het offerfeest herdenkt het verhaal van Ibrahim die bereid was zijn zoon te offeren uit gehoorzaamheid aan Allah. In plaats daarvan gaf Allah een ram als offer, wat het ritueel van het offeren van een dier symboliseert. Tijdens het feest brengen moslims vaak een schaap, geit, koe of kameel als offer en verdelen het vlees onder familie, vrienden en armen.
2025 was voor veel Marokkanen een uitzonderlijk jaar. Er was een officieel advies van de koning, die al heel vroeg in 2025 al zijn landgenoten opriep om af te zien van het ritueel slachten van schapen vanwege uitzonderlijke omstandigheden. Er was een tekort aan schapen en vee door jarenlange droogte en moeilijke klimaatomstandigheden. Door schaarste en hogere kosten werden schapen zo duur dat veel families zich dat niet meer konden veroorloven. Daardoor werd het slachten en kopen van schapen ontmoedigd om mensen financieel te beschermen. Hierbij werd iedereen heel nadrukkelijk geïnformeerd dat het slachten van dieren tijdens Eid al-Adha slechts een goede gewoonte (sunna) is en geen verplichting (fard). Dus de religieuze feestdag zelf was en bleef geldig, ook zonder traditionele offerdieren.
Ondertussen heeft de Marokkaanse overheid maatregelen genomen voor duurzaam herstel van de veestapel, o.a. met steun en stimuleringsmaatregelen voor boeren en schapenhouders,  vaccinatie en veterinaire programma’s en het tijdelijk afschaffen van import heffingen.
Ook is er afgelopen najaar, winter en voorjaar veel regen gevallen in Marokko en in de bergen zelfs heel, heel veel sneeuw. Bewoners daar spreken van meer sneeuw dan ze ooit in de afgelopen 40 jaar hebben gezien.

Opvang van al dat water (Marokko heeft veel stuwmeren, juist voor watervoorziening en niet zo zeer voor elektriciteitscentrales, daarin lopen ze voorop met grootse parken met zonnepanelen) en een goede verdeling van dat water is nu de opgave. In Marokko zijn er overal al speciale irrigatiekanalen, zelfs ondergronds, om water zo lang mogelijk te ‘bewaren’. Ook investeert de Marokkaanse overheid aanzienlijk in innovatie; zoals het immense zonnepanelen project bij Ouarzazate en de bouw van een ontziltingsinstallatie bij El Jadida.
Dit laatste als onderdeel van een grote strategie – het Nationale Waterprogramma 2020-2030 om de waterzekerheid te verbeteren.

Het offerfeest zal in 2026 plaats vinden op woensdag 27 mei.